Presteren zonder jezelf voorbij te lopen

← Terug naar blog Presteren onder druk

Presteren onder druk is een vaardigheid, geen kwestie van karakter. Vanuit de sport- en prestatiepsychologie, technieken uit ACT en mijn werk bij Defensie zet ik regelmatig dezelfde bouwstenen in: focus, ruimte maken voor moeilijke gedachten, en op tijd voelen waar je grens ligt.

Wat sport- en prestatiepsychologie je leert

In de topsport is presteren onder druk geen toeval. Sporters trainen gericht op focus, op het reguleren van spanning (net genoeg om scherp te zijn, niet zoveel dat je verkrampt) en op omgaan met tegenslag. Diezelfde vaardigheden zijn direct te vertalen naar een lastig gesprek, een deadline of een inzet: het gaat niet om nooit spanning voelen, maar om weten wat je ermee doet.

ACT: ruimte maken voor moeilijke gedachten en gevoelens

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) leert je niet te vechten tegen spanning, twijfel of ongemak, maar er ruimte voor te maken en toch te handelen vanuit wat voor jou belangrijk is. Juist het idee dat ongemak eerst weg moet voordat je in actie kunt komen, houdt mensen vaak vast. Je kunt spanning voelen én toch de juiste stap zetten.

Leren voelen waar je grens ligt

Doorzetten is een kracht, tot het moment dat je eroverheen gaat. Ik ben zelf beter gaan herkennen wanneer iets gezond doorzetten is, en wanneer mijn lichaam aangeeft dat er iets anders nodig is: vermoeidheid, kortaf reageren, moeite met focussen. Wie die signalen leert herkennen, kan grenzen bewaken zonder meteen af te haken.

Inspanning vraagt om herstel

Onderzoek, onder andere van Judith Sluiter, hoogleraar arbeid en gezondheid aan het AMC-UvA, laat zien dat hoe meer je van jezelf vraagt, hoe meer herstel en ontspanning daar tegenover moet staan. Sla je dat herstel structureel over, dan bouw je een tekort op dat zich vroeg of laat wreekt. Presteren zonder jezelf voorbij te lopen betekent dus net zo goed: bewust herstellen.